Borçlunun Mal Devri Alacaklıyı Çaresiz Bırakır Mı?

Kayıt Tarihi: 25.08.2026 19:53 - Son Güncelleme: 20.11.2026 16:28
YAZI
A

Bir kişiden veya şirketten alacağınız var. Ödeme yapılmayınca icra takibi başlatıyorsunuz. Ancak haciz aşamasında borçlunun evini bir yakınına, aracını arkadaşına veya işletmesindeki malları başka bir şirkete devrettiğini öğreniyorsunuz.

Peki, mal artık başkasının üzerine geçtiğine göre yapılabilecek bir şey kalmamış mıdır?

Her zaman değil. Borçlunun, alacaklısından mal kaçırmak veya alacağın tahsilini güçleştirmek amacıyla yaptığı bazı işlemlere karşı tasarrufun iptali davası açılabilir.

Tasarrufun iptali davası ne işe yarar?

— Bu davayla tapu yeniden borçlunun üzerine mi geçirilir?

Hayır. Tasarrufun iptali davası, klasik anlamda bir tapu iptali davası değildir. Mahkeme işlemin alacaklı yönünden iptaline karar verirse mal yeniden borçlu adına tescil edilmez. Ancak alacaklı, devredilen mal hâlâ borçluya aitmiş gibi o mal üzerinde haciz ve satış işlemleri yapabilir.

Örneğin borçlu evini kardeşine devretmişse ev tekrar borçlunun üzerine geçirilmez; fakat davayı kazanan alacaklı, kendi alacağıyla sınırlı olmak üzere taşınmazın haczedilmesini ve satılmasını isteyebilir.

Borçlunun yaptığı her satış iptal edilir mi?

Elbette hayır. Bir kişinin borçlu olması, mallarını satamayacağı anlamına gelmez. Gerçek bir ihtiyaca dayanan, rayiç bedelle yapılan ve satış bedeli gerçekten ödenen olağan işlemler sırf satıcının borcu bulunduğu gerekçesiyle iptal edilmez.

Mahkeme; işlemin tarihini, satış bedelini, ödemenin gerçekten yapılıp yapılmadığını, taraflar arasındaki ilişkiyi ve malı alan kişinin borçlunun mali durumunu bilip bilmediğini birlikte değerlendirir.

Bu nedenle “Borçlunun yaptığı bütün satışlar geçersizdir.” demek de “Tapu başkasına geçtiyse artık hiçbir şey yapılamaz.” demek de doğru değildir.

Akrabaya yapılan devir mutlaka iptal edilir mi?

Yakın akrabalar arasında yapılan her işlem kendiliğinden geçersiz sayılmaz. Ancak bu tür devirler daha dikkatli incelenir.

Taşınmazın gerçek değerinin çok altında satılması, bedelin banka yoluyla ödenmemesi, alıcının bu bedeli ödeyebilecek ekonomik gücünün bulunmaması, borçlunun satıştan sonra malı kullanmaya devam etmesi veya devrin icra takibinden hemen önce yapılması işlemin gerçekliğini şüpheli hâle getirebilir.

Dolayısıyla tapuda satış yapılmış görünmesi tek başına yeterli değildir. Satış bedelinin gerçekten ödendiğinin de kanıtlanabilmesi gerekir.

Dava açmak için mal devri yeterli midir?

Hayır. Kural olarak gerçek bir alacağın bulunması, bu alacağın devredilen maldan önce doğmuş olması ve icra takibine rağmen borçludan tahsil edilememesi gerekir. Borçlunun haczedilebilecek malının bulunmadığını gösteren aciz belgesi niteliğindeki kayıtlar da davanın önemli koşullarındandır.

Ayrıca tasarrufun iptali davası, işlemin yapıldığı tarihten itibaren en geç beş yıl içinde açılmalıdır. Ancak bazı işlem türleri için Kanun’da daha kısa özel dönemler öngörüldüğünden her olayın kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerekir.

Borçludan mal alan kişi kendisini nasıl koruyabilir?

Özellikle borçlu olduğu bilinen bir kişiden araç, taşınmaz veya değerli bir mal satın alınırken yalnızca tapu ya da noter işlemiyle yetinilmemelidir. Satış bedeli banka aracılığıyla ödenmeli, ödeme açıklaması açıkça yazılmalı, malın gerçek değeri belirlenmeli ve belgeler saklanmalıdır.

Tapuda düşük bedel gösterip kalan kısmı elden ödemek ise ileride hem alıcı hem de satıcı açısından ciddi ispat sorunları doğurabilir.

Sonuç olarak borçlunun malını başkasına devretmesi borcu ortadan kaldırmaz. Ancak her mal devri de mal kaçırma değildir. Bu davalarda belirleyici olan yalnızca malın kime devredildiği değil; ne zaman, hangi bedelle, hangi amaçla ve hangi koşullarda devredildiğidir.

Av. Gülüstan Sarkurt





ETİKETLER:

YORUM YAP

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

Av. Gülüstan Sarkurt

Av. Gülüstan Sarkurt

Yazarın Diğer Yazıları