12. Yargı Paketi ve Kanuni Faizde Yeni Dönem

Bir davayı kazanmak her zaman parayı almak anlamına gelmez. Bazen mahkeme biter. Karar çıkar. Haklı olduğunuz anlaşılır.

Ama yıllar geçmiştir. Alacağınız para artık eski para değildir. İşte vatandaşın en çok canını yakan nokta burasıdır.

Sorun, yasal faizin çoğu zaman hayatın gerçek hızına yetişememesiydi.

Bir kişi parasını zamanında alamadığında sadece beklemiş olmuyordu. Aynı zamanda parasının alım gücünü de kaybediyordu.

Bugün alınamayan para, yarın aynı değerde kalmıyor.

Dava uzadıkça haklı çıkan kişi de aslında sessizce zarar etmeye devam ediyor.

Bu yüzden vatandaş açısından mesele sadece “davayı kazandım mı?” sorusu değildir.

Asıl soru şudur: Kazandığım para, elime geçtiğinde hâlâ aynı para mı?

Bugüne kadar sistem nasıldı?

Taraflar arasında özel bir faiz oranı kararlaştırılmamışsa kanuni faiz uygulanıyordu.

Kanuni faiz uzun süre sabit oranlarla yürüdü. Son olarak oran yıllık yüzde 24 olarak uygulanmaya başlandı.

Fakat ekonomik şartlar hızla değiştiği için bu oran da tartışma konusu oldu.

Vatandaş açısından mesele çok basitti. “Ben haklı çıktım ama param neden eridi?” sorusu cevapsız kalıyordu.

Hele ki tazminat, işçilik alacağı, kira alacağı veya araç değer kaybı gibi dosyalarda bu sorun daha görünür hale geliyordu.

Çünkü bu dosyalarda vatandaş çoğu zaman zaten uğradığı bir zararın telafisini bekliyordu.

12. Yargı Paketi ne getiriyor?

12. Yargı Paketi ile kanuni faizin sabit bir oran olmaktan çıkarılması öngörülüyor.

Yeni sistemde faiz, Merkez Bankası’nın reeskont oranına bağlanacak. Yani ekonomik şartlar değiştikçe kanuni faiz de daha güncel hale gelecek.

Bu, özellikle uzun süren davalarda alacaklının korunması açısından önemli bir değişikliktir.

Çünkü para zamanında ödenmediğinde, alacaklı sadece parasını geç almış olmaz. O parayla alabileceği şeylerin de bir kısmını kaybetmiş olur.

Bu vatandaş için ne demek?

Bu düzenleme yasalaşırsa alacaklı, parasını geç aldığı için daha güçlü bir faiz korumasına sahip olabilir. Tazminat kazanan kişi için, işçilik alacağı olan kişi için ve araç değer kaybı veya maddi zarar alacağı olan kişi için önemlidir.

Kira, borç, tazminat ve benzeri para alacaklarında doğrudan etki doğurabilir çünkü mesele sadece mahkemeyi kazanmak değildir.

Mesele kazandığınız paranın gerçek değerini koruyabilmektir.

Borçlu açısından ne değişir?

Borçlu için de tablo nettir. Artık “nasıl olsa dava uzar, faiz düşük kalır” hesabı daha riskli hale gelebilir.

Borcu zamanında ödememek daha maliyetli sonuç doğurabilir. Bu da borçluyu zamanında ödeme yapmaya zorlayabilir.

Aslında düzenlemenin caydırıcı tarafı da buradadır. Kimse başkasının parasını yıllarca düşük maliyetle elinde tutamamalıdır.

Bu düzenleme yeterli mi?

Tek başına bütün sorunları çözmez. Çünkü asıl mesele davaların yıllarca sürmemesidir.

Ama para alacaklarında faizin güncel ekonomik şartlara bağlanması önemli bir adımdır.

Vatandaşın mahkemede kazandığı hakkın, yıllar sonra değersizleşmemesi gerekir.

Adalet sadece mahkeme kararının yazılması değildir. Adalet, o kararın vatandaşın hayatında gerçek bir karşılık bulmasıdır.

Kısacası yeni düzenleme şunu söylüyor: Haklı çıktın ama paran eridi dönemi artık daha çok tartışılacak.

Çünkü adalet sadece doğru karar vermek değildir.

Adalet, hak edilen paranın gerçek değerini de koruyabilmektir. 

AV. GÜLÜSTAN SARKURT