Bulaşan Hantavirüs mü, Kaygı mı?

Son günlerde sosyal medyada hızla yayılan bir iddia var: Bir yolcu gemisinde ortaya çıkan, farelerden bulaşan ve ölüme yol açan bir “hantavirüs salgını”… Başlık çarpıcı, hikâye ürkütücü, detaylar ise eksik. Peki bu ne kadar gerçek, ne kadarı korkunun organize edilmiş hali?

Hantavirüs Gerçeği Nedir?

Hantavirüsler yeni değil. Yıllardır bilinen, çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla bulaşan virüslerdir. Özellikle Güney Amerika’da görülen Andes virüsü, bu grubun nadir ama dikkat çeken türlerinden biridir.

Ancak altını çizmek gerekir:

Bu virüslerin yayılımı rastgele ve hızlı bir küresel salgın mantığıyla işlemez. Belirli coğrafyalar, belirli temas koşulları ve çoğu zaman doğrudan

kemirgen teması gerekir.

Gemi Olayı: Gerçekten Bir Salgın mı?

Bahsi geçen yolcu gemisi iddiası, tekil bir vaka veya şüpheli bir durum olabilir. Ancak bu olayın:

Küresel bir alarm oluşturduğu,

Hızla yayılan bir salgına dönüştüğü,

Kontrol dışı bir risk taşıdığı

gibi bilgiler resmi ve güvenilir kaynaklarla doğrulanmış değil.

Modern dünyada gerçek bir salgın gizli kalmaz. Aksine, hızla raporlanır, analiz edilir ve kamuoyuna açık şekilde duyurulur. Burada gördüğümüz ise daha çok “bilgi kırıntılarının korkuya dönüşmesi”.

Türkiye Bu Hikâyenin Neresinde?

Türkiye açısından tablo oldukça net:

Hantavirüs, ülkemizde yaygın bir tehdit değil

Bu virüsün ortaya çıkması için gerekli ekolojik ve temas koşulları oldukça sınırlı

Günlük yaşam içinde karşılaşma ihtimali son derece düşük

Yani bu hikâyenin Türkiye ayağı, gerçek bir riskten çok, dijital yankıdan ibaret.

Sosyal Medya: Bilgi mi, Korku mu Üretiyor?

Bugünün dünyasında virüslerden daha hızlı yayılan tek şey var: korku.

Sosyal medya algoritmaları, insanın en ilkel refleksini çok iyi bilir:

Tehlikeye dikkat kesilmek.

Bu yüzden:

“Ölüm”, “salgın”, “gizlenen gerçek” gibi kelimeler

Doğrulanmamış bilgilerle birleştiğinde

Bir anda kitlesel paniğe dönüşür.

Bilgi eksikliği, yerini hayal gücüne bırakır. Ve insan zihni, boşlukları çoğu zaman en kötü

senaryoyla doldurur.

Yayılır mı, Yayılmaz mı?

Bilimsel gerçeklere bakarsak:

Hantavirüslerin yayılması için özel koşullar gerekir

Andes türü nadiren insandan insana geçebilir, ancak bu çok sınırlıdır

COVID benzeri hızlı ve kontrolsüz bir yayılım modeli beklenmez.

Dolayısıyla bu virüsün:

Küresel bir salgına dönüşme ihtimali çok düşüktür.

Asıl Tehlike Ne?

Bugün karşı karşıya olduğumuz şey yalnızca bir virüs değil.

Aynı zamanda bir algı yönetimi ve korku

ekonomisi.

Çünkü korku:

Daha hızlı yayılır

Daha çok tüketilir

Daha kolay yönlendirilir

Ve belki de en önemlisi, insanı gerçeklikten uzaklaştırır.

Sonuç olarak:

Ortada dikkatle izlenmesi gereken bir sağlık konusu olabilir. Ancak bu, günlük hayatı tehdit eden bir salgın değil.

Asıl mesele, bilgiyi ayıklayabilmek ve korkunun değil, aklın tarafında kalabilmek.

İREMSU ÜÇOK

Sosyolog & Yazar | Dijital çağda korkunun bulaşıcılığı üzerine…