Cemil Paslı: Konya’nın Vicdanı, Aklı ve Gönlünün Emaneti

Hz. Âdem (a.s.) ile başlayan İslam Ümranı Peygamberler düzleminde Hz. Peygamber (s.a.v.) ile tamamlandı.

Mekke’de makasıdın, Medine’de vesailin uygulamalı bir biçimde Hz. Peygamber ve ashabı üzerinden yaşandığı İslam Ümranı evrensel nitelikler içerdiği için kısa sürede tüm bilinen dünyaya yoğun çaba ve çalışmalarla ulaştırıldı.

7. Yüzyılda Mekke/Medine’den bilinen dünyaya ulaştırılan İslam Ümranı 13. Yüzyılda zirveyi gördü.

Zirveye çıktığında artık her İslam şehri bir Medine olmuştu.

İslam Ümranı’nın zirvesini diğerlerinden daha parlak ve yüksek bir misyonla güneş gibi üç şehir temsil ediyordu.

Doğu’da Semerkant, Batı’da Kurtuba ve merkezde Anadolu’nun tandırı Konya.

Türkler ehli beytten aldıkları ve yüzlerce yıldır yaşadıkları “Tengri Merkezli” tek tanrı inancına uygun İslam’ı Hanefi/Maturidi/ Yesevi çizgide mükemmel bir disipline dönüştürdüler.

Bu disipline sahip idealist gönüllü teşekküller (Âşık Paşazade’nin tasnifiyle Gaziyan-i Rum, Baciyan-i Rum, Ahiyan-i Rum, Dervişan-i Rum, Abdalan-i Rum) Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması adına ciddi katkılar sağladılar.

Sıra işin devletleşme boyutuna gelmişti.

Niksar ve Tokat’ta kurulan Büyük Selçuklu Devleti’nin akil insanları Danişmend’lerin kurduğu devletle “Rum Diyarı” Anadolu’yu mayaladılar.

Bu maya tuttu ve Konya merkezli Anadolu Selçuklu Devleti Malazgirt’ten sonraki ikinci adımda Miryakefalon’u kazanarak Müslüman Türk’ün Anadolu’ya bağdaş kurup oturarak burayı yurt edindiğini dünyaya ilan etti.

İslam Ümranı’nın merkez şehri Konya’nın zirveye taşınmasında üç kıymetli ismin büyük etkisi oldu.

Malatya’dan doğunun birikimi ile gelen gelen ve üvey babası Muhyiddin Arabi ile batıdaki birikimi de dağarcığına katan Sadreddin Konevi Konya’nın vicdanını temsil ediyordu.

Yazdığı “Miftah’ul-Gayb” kitabı Osmanlı Devleti’nin zirve ismi Sultan Mehmet’i Fatih yapan ve sürekli cönkünde taşıdığı dört kitaptan (diğerleri İbni Sina-el,İşarat ve’t-Tenbihat, Gazali-Tehafüt’ü Felasife ve Sühreverdi-Hikmet’ül-İşrak) birisi olacaktı.

Azerbeycan’ın Urmevi şehrinden gelen ve Anadolu Selçuklu Devleti’ne 25 yıl kadılık yapan, yazdığı mantık kitabı Selçuklu/Osmanlı medreselerinde asırlarca okutulan Siraceddin Urmevi Konya’nın aklı olmuştu.

Konya’nın gönlü ise; Belh’ten doğudan hareketle güneye uğrayarak aldığı zahiri birikime Şems-i Tebrizi ile yaptığı çalışmalarla gönül kapılarını sonuna kadar açan Mevlana Celaleddin Rumi idi.

Aklı/Kalbi ve vicdanını birleştirerek dile getirdiği Mesnevi İslam’ı bütün yönleriyle anlatan bir “market kitap” haline gelmiş, o günden bugüne daha çok okunarak ve gönüllere girerek, genişleyen bir etki ile yoluna devam ediyor.

Ahmet Hamdi Tanpınar Yahya Kemal Beyatlı’ya sorar:

-Üstad! Biz Viyana önlerine nasıl gittik?

Üstadın cevabı manidardır:

-Buhara pilavı yiyerek ve Mesnevi okuyarak.

Konya’nın vicdanı, aklı ve gönlü olan bu kıymetli zatların birbiriyle dostluk bağı da zirvedeydi ve bizlere de örnekti.

Bu muhabbet o kadar yüksekti ki; Mevlana’nın vefatında cenaze namazı kıldırmak için öne geçen Sadreddin Konevi üzüntüsünden bayılmış, yerine Siraceddin Urmevi geçerek dostuna son görevi ifa etmişti.

Müslümanlar ve Dünya halkları maddenin çok ön plana çıkıp mana ve ruhun geriye atıldığı günümüzde; İslam Ümranı’nın zirvesini temsil eden bu üç zatın fikir ve düşüncelerine her zamankinden çok daha fazla muhtaç durumdadır.

Bu üç zatın birikimleri Konya’da -hangi konumda olursa olsun- yaşayan herkese emanettir.

Biz Konya’lılara düşen ise; emanetin sahibi olarak kuracağımız ve şehirde aklı fikir tutan, gönül derinliği olan ve vicdan sahibi herkesin katkısıyla kurulacağımız “Konya Düşünce Okulu” ile bu üç zat ve onları besleyen zengin düşünce ortamını dünyanın dikkatine “yeni bir dil, üslup ve metodlar” ile takdim etmektir.

KOBİ KONYA DERGİSİ