Bilgi Çöplüğü, Kontrol Atışları ve Soğuk Harp
Konfüçyus şöyle der:“Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmak tehlikelidir.” Konfüçyüs ayrıca şunu da söyler: “Fikir sahibi olmadan bilgi sahibi olmak gereksizdir.”
Bu genel ifadeler toplumun büyük bir kesiminin tutumunu, her konuda uzman kesilenlerin durumunu çok iyi yansıtmaktadır. Ahkâm kesmeye bayılanlar, bilse de bilmese de konuşanlar, bilgiçlik taslayanlar o kadar çoktur ki onların söylemlerine bakanlar uzmanlık alanıyla ilgili konuştuklarını zanneder. Bilmeden konuşmak, kibirlenmek yerine bilmediğinin farkında olmak, bilmek istemek, araştırmak, doğru kaynaklara ulaşıp okumak bilgi dağarcıklarını besleyecektir. Gerek yazılı ve basılı medyada gerekse internet medyasında, sosyal medyada gördükleri, okudukları, çoğu kişisel olan, gerçekliği ispatlanmayan bilgi ve paylaşımlara bakarak her şeyi bildiği kanısına varanlar sadece okudukları ile kalmayıp gerisini araştırmalı, siyasi görüşlerine uygun ya da değil kitap, makale, köşe yazıları gibi çeşitli kaynakları karşılaştırmalıdır. Herhangi bir konuyu en iyi bilip değerlendirebilecek araştırmacılar, doçentler, profesörler ne diyor, olaylara nasıl bakıyor, bunları bilmek kişilerin ufkunu genişletebilir. Bazı haberler, aktarılan bilgiler bir saat sonra bile değişip farklılaşabilmektedir. Netlik kazanmamış bilgi ve haberlere itibar edilmemelidir.
Bilgi Çöplüğünde Kirlenmeyin
Özellikle sosyal medya, bilgisi olmayan sürekli atıp tutanlar, fikir beyan edenler yüzünden gerçeklik payı olmayan ya da çok düşük olan bilgi çöplüğüne dönmüş durumdadır. Kişiler aklının, beyninin özellikle sosyal paylaşım sitelerinde gördükleriyle, okuduklarıyla kirlenmesine, uzaktan bu şekilde kontrol edilmesine izin vermemelidir. Kontrol atışları, minik adımlarla başlayıp mesafe alan, büyüyüp devleşebilen algı yönetimleri sonunda öfke kabarmalarına, patlamalarına yol açabilir. Bir düşünün, öfkelenmek kimin menfaatinedir? Zaten istenen bu değil midir? Bunun altında kabartılan öfkeyi sonradan kullanmak, birikmesini ve bir gün taşmasını sağlamak ve daha pek çok gizli hesap yatmaktadır. Bu bir çeşit psikolojik harp tekniğidir. Soğuk harbin bir parçasıdır.
Kur'an-ı Kerim’in 3. Suresi olan Al-i İmran suresinin 66. ayeti tam da bu duruma işaret eder. 2016 yılında kaybettiğimiz Türk İslam felsefesi profesörü merhum Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk’e göre ayetin meali şöyledir: “İşte siz böyle insanlarsınız! Hakkında biraz bilginiz olan şeyde çekişmeye girdiniz. Peki, hakkında hiçbir bilginiz olmayan şeyde neden tartışmaya giriyorsunuz? Allah bilir ama siz bilmezsiniz.” Diyanet işlerinin meali ise şudur: “İşte siz böyle kimselersiniz! Diyelim ki biraz bilginiz olan şey hakkında tartıştınız. Ya hiç bilginiz olmayan şey hakkında niçin tartışıyorsunuz? Allah bilir, siz bilmezsiniz.”
Bilgi Bir Pusuladır
Mesela bazı kişiler hiç tanımadıkları bir kişi hakkında ısrarla yorum yapmaya, onun iyi, kötü, berbat, gerçekçi, sinsi, güvenilir, güvenilmez vb. olduğunu anlatmaya meraklıdır. Yeterli bilgiye sahip olunmadığı halde bazı fikirlerde ısrar etmek tehlike arz eder. Konu bu sebeple önemlidir. Kişiler ısrarcı olmak yerine bilgilerini artırma, dolayısıyla fikirlerini geliştirme yolunu tercih etmelidir. Kur'an-ı Kerim’in 17. suresi olan İsra suresinin 36. ayeti de çağın problemi denilebilecek durumdan yani aynı konudan bahseder. Surenin meali merhum Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk’e göre şu şekildedir: “Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin peşine düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.” Aynı ayetin Diyanet İşleri Başkanlığına göre meali ise şöyledir: “ Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve gönül, bunların hepsi ondan sorumludur.”
Her ortamda kişiler manipülasyonların farkına varmalı ve uzak durmalı, aklına, mantığına güvenmelidir. Bir Türk atasözü “Dağ ne kadar yüce olsa, yol üstünden aşar” demektedir. Bilinen doğru yolda kalmak ve yürümeye devam etmekle önünde sonunda yüce dağların üstünden aşılır. Bu yoldaki pusula doğru ve güvenilir bilgidir.


