Serap Arı: Kültür Turizminde Yeni Rota ‘’SAVATRA’’

 Son yıllarda kültür faktörü, insanların seyahat etme nedenlerinden birisi haline gelmiştir.. Kültür turizmi Dünya Turizm Örgütü verilerine göre en fazla gelişme gösteren turizm türleri arasında yer almakta ve hızla gelişme göstereceği düşünülmektedir. Bu bağlamda önemli bir turizm türü olan kültür turizminin geliştirilmesi, sağlayacağı sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan faydalarla büyük önem taşımaktadır. Kültür kavramı, dil, din, tarih, sanat, mimari yapı, yaşam tarzı gibi etkenleri içine alan geniş bir kapsama sahiptir. Turistler kendilerine yabancı olan birçok ülke kültürünü tanıma amacıyla seyahat etmektedirler. Böylece turistler, farklı milletlere ait olan kültürel değerleri yerinde görüp, tanıma fırsatı elde etmektedirler. Kültür turizmi, geliştiği yerlerin tarihi ve kültürel mirasının korunması konusunda etkili olduğu gibi ekonomik açıdan da kazançlar sağlamaktadır.

Son dönemde Konya da yapılan kazı çalışmalarında yeni bir kültür rotası keşfedilmiş ve bununla ilgili yerel yönetimler ve üniversiteleri ilgili bölümleri çalışma yapmıştır.

Savatra Antik Kenti,

Konya ilinin Karatay ilçesine bağlı Yağlıbayat Mahallesi'nde, Bozdağ Milli Parkı eteklerinde yer almaktadır Antik Çağ’dan günümüze kadar farklı araştırmacı ve yazarlar çalışmalarında Savatra antik kentinden bahsetmişlerdir. Ünlü antik coğrafyacı Strabon, Savatra için, Aksaray (Garsaura) yakınlarında bir kasaba olduğunu, burada dünyanın en derin kuyularının bulunduğunu ve suyun bu kuyulardan çekildiğini söylemiştir. Ayrıca su olmadığı halde, ülkede koyun yetiştiriciliğinin yapıldığını ve derin kuyulardan elde edilen suyun da burada parayla satıldığını bilinmektedir.

Savatra kendi içinde yönetim mekanizması kurmuş olan önemli antik kentlerden bir tanesidir. Kentin MÖ 1. yüzyılda kendi sikkelerini bastığı ve Grekçe ΣΟΑΤΡΕΙΣ olarak yazdığı bilinmektedir.

Savatra’nın Roma döneminde coğrafi sınırları değişmesi nedeniyle Lykaonia ve Galatia bölgesi içinde gösterilmiştir. Araştırmacılara göre Savatra Roma’nın erken dönem bölge teşkilatlanması esnasında, Galatia Bölgesi’nde olduğu ortaya bilinmektedir. MS 370/372 yıllarındaki yeniden yapılan düzenlemeyle Savatra Lykaonia Bölgesi’ne dahil edilmiştir.

Kent Roma İmparatorluğu altında ihtişamlı bir görünüme kavuşmuştur. Lykaonia ve Galatia sınırını güvenlik altına alan stratejik bir askeri üs konumuna ulaşan Savatra Bizans döneminde önemli bir piskoposluk merkezi haline gelmiştir. 381 yılındaki İstanbul Konsili ve 451 yılındaki Kadıköy Konsili’ne temsilci göndererek önemini bu evre içerisinde de göstermiştir. Selçuklu dönemine kadar Hristiyan koruyan Savatra, Katolik kayıtlarında piskoposluk merkezi olmaya devam etmiştir. 1398’de Konya’yla birlikte Osmanlı devletinin himayesine geçen Savatra Osmanlı haritalarında Bali Bayat ismi ile gösterilmiştir.

Savatra Antik Kenti kazı çalışmaları 2021 yılında Savatra Antik Kenti Bilimsel Danışmanı ve Selçuk Üniversitesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarımı Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. İlker Işık tarafından başlatılmıştır. 2017 yılından itibaren yapılan yüzey araştırmalarında antik tiyatro tespit edilmiş ve kazı ekibi ilk olarak sahne binası gün yüzüne çıkarılmaya başlanmıştır.

2022 yılında yapılan kazı çalışmaları sırasında, Erken Bizans Dönemi'ne ait üç nefli bazilikal planlı bir kilisenin tabanında mozaikli alanlar ortaya çıkarılmıştır. Bu mozaikler, yüzey sularından kaynaklı bozulmalara maruz kalmış olup, koruma çalışmaları kapsamında mekanik ve kimyasal temizlik işlemleri uygulanmıştır.

Savatra Antik kentinde yapılan kazı çalışmalarında meclis binası, kale, kule, darphane, antik yollar ve yeraltı dehlizleri gibi önemli yapılar ortaya çıkarılmıştır. Özellikle Roma tiyatrosu ve sahne binası kazıları büyük ölçüde tamamlanmıştır. Yakın zamanda bulunan, üzerinde Grekçe yazıtlar bulunan sunak gibi buluntular, kentin sosyo-kültürel yapısına ışık tutmaktadır.

Ayrıca, Savatra Antik Kenti'nde Zeus Dalbenos'a adanmış yeni adak yazıtları bulunmuştur. Bu yazıtlar, kentin yerel inançları ve dini uygulamaları hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Sonuç olarak, Savatra Antik Kenti, zengin tarihi ve kültürel mirasıyla dikkat çeken önemli bir arkeolojik alandır. Günümüzde devam eden kazı ve koruma çalışmaları, kentin geçmişine ışık tutmaya devam etmektedir. Kazı çalışmalarının bitmesi ve antik kentin tamamen gün yüzüne çıkarılmasından sonra Savatra kültür turizmi içerisinde önemli bir yer sahip olacaktır. Bu yerli halka ve yerel yönetimlere katkı sağlayacaktır.

KOBİ KONYA DERGİSİ