Değişim, Dönüşüm ve Yeni Başlangıçlar Zor mu ?
İnsanoğlunun 0-5 yaşları arasında beyin gelişimi çok hızlı ilerler. Bu dönemde çocukların
öğrenmeleri görerek olur. 10 yaşına kadar sağ beyin aktivitesi sol beyin aktivitesinden fazladır.
Ancak 10 yaşından sonra çocuğun sağ beyin aktivitesi büyük ölçüde azalır. Her birey öğrendiği
ilk deneyimle geliştirdiği başa çıkma stratejilerini aynı yolla pekiştirir ve bu bağlantılar zamanla
otomatik hale gelir. Ağladığı zaman istediğini elde eden çocuk bu davranışını ilerleyen yaşlarda
da her engellendiği durumda gösterme eğiliminde bulunabilir. Yaptığı yanlış olaylarda kendini
savunmak ve cezadan kurtulmak için yalan söyleyen bir çocuk korktuğu her durumda yalana
devam edebilir. Başarılı olduğunda annesinin takdirini ve onayını alan çocuk bu yolla sevildiğini
düşünerek başarılı olma gayreti içinde bulunabilir. Yani çocuk yaştaki alışkanlıklarımız ve
olaylar karşısındaki durum ve tepkiler bizim standart olarak bilinçaltımızda hazırda olan etki ve
tepkiye göre kodlanmış durumlardır ve hayatımızda bu kodlamalar bizi biz yapandır. Aslında
bu kodlamalar değiştiğinde bakış açıları eylem ve söylemler de değişecektir.
Değişim, alışkın olmadığımız, belki hiç bilinmeyen ve bize heyecanla karışık huzursuzluk
verebilecek bir durumdur. Deneyimlediğimiz yaşam olayına bağlı olarak mutluluk, merak,
cesaretsizlik, korku ve hüzün gibi duyguları bir arada yaşarız. Bazen geleceğe doğru o ilk adımı
atmak isterken, bazen de bilinmeyenin verdiği olumsuz duygular aklımızı karıştırabilir. Değişimi
kolay ve rahat sağlamak istiyorsak o zaman değişim sürecinde yaşanılan olaylara anlam
yükleyebilmeli ve iyimser olmalıyız. Deneyimlediğimiz değişim, travmatik ve stresli bile olsa,
ona olumlu bir anlam yükleyebilmek ruh sağlığımız ve mutluluğumuz açısından çok önemlidir.
Değişimi benimseyebildiğimizde yaşamımızdaki olumlu ve pozitif etkilerini ve bize sunduğu
fırsatları daha rahat anlayabiliriz.
Gelişim psikolojisinde öğrenmeyi aktarırken “negatif transfer” diye bir kavramdan bahsedilir.
Bir örnekle açıklayacak olursak, uzun süredir kullandığınız manuel vitesli bir araba düşünelim
ve bunu otomatik vitesli bir araçla değiştirdiğinizde eski aracınızın viteslerini kullanmaya
meyleder ya da debriyaj, gaz ve freni o şekilde kullanmaya çalışırsınız.
Bir süre bu durumdan şikâyet edersiniz. Tersi durum otomatik vitesten manuel vitesli bir
arabaya geçtiğinizde de olur. İşte verdiğimiz örnekte ki gibi çocukluktan beri süregelen bazı
alışkanlıklarınız ve öğrenmelerinizin de değişmesi için yeni otomatik vites aracımızda olduğu
gibi aracın sürüşüne hâkim olmak için aracın bütün sürüş özelliklerini bilmek ve öğrenmek
gerekmektedir. Bu da ancak tekrarla olur. Her tekrar beyinde oluşturulan yeni bağlantıların
kalıcı ve otomatik yollara dönüşmesine olanak sağlar. Bu süreci değiştirmek ve yeni davranış
kalıpları oluşturmak zaman alan ve zorlayıcı bir süreç gibi gözükse de aslıda hiç de zor değildir.
Tekrarlar yapmak ve gayret etmek bizlere yeniyi alıştıracaktır. Şayet tekrarı yapmaz isek beyin
eski tanıdık bağlantıyı kurmayı tercih edecektir. Yenliğe ve değişime entegre olmak istiyorsak
yeni alışkanlıklarımızı ya da eylemlerimizi tekrarlamalıyız ve bilinçli olarak yeni
alışkanlıklarımızla hareket etmeliyiz. Bu şekilde bir süre sonra yeniliklere alışmamız
kolaylaşacak ve zihnimizde otomatik hale gelecektir.
Sadece kendimiz için değil geleceğimiz için de değişimin, dönüşümün ve yenilenebilirliğin
kolay olması adına, çocuklarımızın da ara ara konfor alanlarını değiştirmeli zor ve kolayı
yaşatarak göstermeliyiz.


