Konya’nın tarihi mahallesi Bâb-ı Aksaray: Yedi asırlık kültürel miras

Konya’nın tarihî Müslüman mahallelerinden biri olan Bâb-ı Aksaray Mahallesi, Mevlâna Dergâhı’nın kuzeybatısında konumlanıyor. Doğuda Civar ve Durakfakı, kuzeyde Hoca Habib, güneyde Mevlâna Caddesi ve batıda Şerefşirin Mahallesi ile çevrili olan mahalle, yedi asırlık geçmişiyle şehrin kültürel ve tarihî dokusunda önemli bir yere sahip.

ADINI AKSARAY KAPISI’NDAN ALDI

Mahallenin adı, 618/1221 yılında Sultan I. Alâeddin Keykubat döneminde inşa edilen Konya dış surlarındaki on iki ana kapıdan biri olan Aksaray Kapısı’ndan gelmektedir. Zamanla çevresinde oluşan yerleşim birimi de bu kapının adını alarak Bâb-ı Aksaray olarak anılmıştır. Mahalle, tarih boyunca Mevlâna Dergâhı’na yakınlığı ve Türbe Önü semtinde şehrin ileri gelen ailelerinin burada ikamet etmesiyle kültürel bir merkez niteliği kazanmıştır.

Bâb-ı Aksaray Mahallesi, ünlü âlim, mutasavvıf, şair, tüccar ve sanatkârların ev ve işyerlerine ev sahipliği yapmıştır. Mahallede Ayanbey, Eşarizade ve Naci Fikret gibi tarihi sokaklar bulunurken, merhum Yusuf Ziya Tokcan gibi önemli şahsiyetlerin cumbalı konakları da mahalleye ayrı bir kültürel değer katmıştır.

SİT ALANI KAPSAMINDA

1994 yılı belediye kayıtlarında Alçıtepe, Avdan, Ayanbey, Eşarizade, İzzet Molla, Kadılar, Naci Fikret, Şehit Nazımbey ve Tırtıllı sokakları ile Cevizaltı Caddesi’nden oluşan mahalle, 2002’de yapılan düzenlemelerle Aziziye ve Mevlâna caddelerini de kapsamına alarak genişletilmiştir. Mahallede, Ayanbey Sokağı’nda yer alan minaresiz kâgir mescit ve “Pinti Hamid” türbesi gibi tarihi yapılar da bulunuyor; ancak bazı yapılar harap olmuş ve özgün planlarını kaybetmiştir.

Konumu ve tarihî değerleri nedeniyle Bâb-ı Aksaray Mahallesi, günümüzde sit alanı kapsamında korunmaktadır. 2009 yılında yapılan idari değişiklikle mahalle, çevresindeki küçük mahallelerle birlikte Aziziye Mahallesi’ne dâhil edilmiştir. Yedi asırlık geçmişi ve Mevlâna Dergâhı’na yakınlığıyla mahalle, Konya’nın tarihî ve kültürel mirasında özel bir yere sahiptir.