Konya’daki bu eser yüzyıllarca ritüel için kullanıldı: Sırrını duyan şaşırıyor!

Mevlana Müzesi koleksiyonunda yer alan Nisan Tası, yüzyıllardır bereket ve şifa inancının sembolü olarak kabul ediliyor. Mevlevi geleneğinde önemli bir yere sahip olan eser, geçmişten günümüze ulaşan nadide sanat şaheserlerinden biri olarak dikkat çekiyor.

MEVLANA MÜZESİ’NDE BEREKETİN SEMBOLÜ: NİSAN TASI

Mevlana Dergâhı’ndan müze koleksiyonuna intikal eden ve envanterde 384 numarada kayıtlı bulunan Nisan Tası’nın, İlhanlı Hükümdarı Ebu Sait Bahadır Han için Musul’da yaptırıldığı belirtiliyor. Kaynaklara göre eser, 734/1333 yılında Emir Sungur Ağa aracılığıyla dergâha hediye edildi. Belgelerle doğrulanmayan bir diğer rivayette ise Çaldıran Seferi ganimetleri arasında yer aldığı ve sefer dönüşü türbeye armağan edildiği aktarılıyor.

135 santimetre yüksekliğinde ve 33,375 kilogram ağırlığındaki tas, bakırdan imal edildi. Kapak, gövde, bilezik ve kaide olmak üzere dört parçadan oluşan eserin kapağında kuyruğu kırık bir horoz figürü bulunuyor. Üzerinde kufi hatla yazılmış övgü dolu şiirler yer alırken; altın ve gümüş kakma tekniğiyle işlenmiş geometrik ve bitkisel motifler dikkat çekiyor. Panolarda ördek, kuş, kurt, keçi, tavşan, at ve tazı gibi figürlerin yanı sıra av sahneleri, tarihî olaylar ve saray yaşamını tasvir eden kompozisyonlar bulunuyor.

NİSAN YAĞMURUNUN ŞİFA VE BEREKET İNANCI

Nisan Tası, geçmişte dergâh içerisinde Horasan erlerinin kabirleri yakınında özel bir yerde muhafaza edilirdi. Mevlevi geleneğine göre şifalı ve bereketli kabul edilen nisan yağmurları özellikle 21 Nisan–21 Mayıs tarihleri arasında bu tasın içine toplanırdı. Rivayete göre Hz. Mevlâna’nın sözleri doğrultusunda bahar yağmurlarının canlandırıcı etkisine inanılır, toplanan suya Mevlâna’nın sarığının ucu batırılarak dualar okunurdu.

“Destar suyu” olarak da anılan bu suyun şifa niyetine içildiği, hastaların başına döküldüğü ve kurak yıllarda tarlalara serpildiği biliniyor. Ayrıca tas içinde toplanan hububatın dualarla tohumluk olarak dağıtıldığı da kaydediliyor.

DÜNYA SERGİSİNDE DE SERGİLENDİ

Nisan Tası, 1939 yılında düzenlenen Milletlerarası New York Sergisi’nde de teşhir edilerek uluslararası alanda tanıtıldı. Konya’da Mevlâna Müzesi’nin yanı sıra Koyunoğlu Müzesi’nde de bir nisan tası sergileniyor.