Konya’da 3 bin yıllık anıtta yazılan yazı şoke etti!

İvriz Kaya Anıtı, Konya’nın Ereğli ilçesine yaklaşık 17 kilometre uzaklıktaki İvriz köyü yakınında yer alıyor. Çay başlangıcı yakınındaki kaya yüzeyine kabartma olarak işlenen anıt, M.Ö. 1180–700 yılları arasındaki Geç Hitit Çağı dönemine tarihleniyor. Yaklaşık 4.20 x 4.20 metre ölçülerindeki eser, Geç Hitit sanatının en önemli örnekleri arasında gösteriliyor.

Anıtın, Varpalawas tarafından yaptırıldığı biliniyor. XIX. yüzyılda bölgeyi gezen araştırmacıların yazıları sayesinde Hititoloji literatürüne giren eser, Tuwana Krallığı döneminden günümüze ulaşabilmiş nadir kültür mirasları arasında yer alıyor. Kabartmanın başarılı bir kopyası ise İstanbul Arkeoloji Müzeleri içinde sergileniyor.

BEREKET TANRISI OLARAK GÖRÜLÜYOR

Kabartmada, Tarhundas ile kral Varpalavas betimleniyor. Tanrı figürü, kraldan daha büyük ölçekte tasvir edilmiş durumda. Tarhundas’ın elinde başaklar ve üzüm salkımı bulunuyor. Bu semboller tanrının aynı zamanda bolluk ve bereketle ilişkilendirildiğini gösteriyor. Karşısında yer alan kral figürü ise daha küçük boyutlu ve dua eder halde işlenmiş.

Kabartmadaki giysi ve süslemeler Geç Hitit sanatının karakteristik özelliklerini yansıtıyor. Tanrı Tarhundas güçlü insan görünümüyle dikkat çekiyor. Kaslı kol ve bacak yapısı belirgin biçimde işlenmiş. Kısa kollu ve vücuda yapışık giysi, Frig kemerine benzeyen kemer, sivri uçlu ayakkabılar ve üç sıralı boynuzla süslü başlık dönemin tipik özellikleri arasında sayılıyor.

YER ALAN İFADE ŞAŞIRTTI

Kral Varpalavas figürü ise geometrik motifli, eteği püsküllü uzun bir giysi ve saçaklı bir manto ile tasvir ediliyor. Boncuk dizileriyle süslü başlık, küpe, iri boncuklu kolye ve bilezikler ise Arami takılarına benzer özellikler taşıyor. Kabartmadaki iki figür arasında bulunan hiyeroglif yazıtta şu ifade yer alıyor: “Ben hakim ve kahraman Tuvana Kralı Varpalavas, sarayda prens iken bu asmaları diktim. Tarhundas onlara bereket ve bolluk versin.”

Anıt, tanrı ile kral arasındaki ilişkiyi simgesel biçimde ortaya koyan önemli bir sanat eseri olarak değerlendiriliyor. Bölge yakınındaki Ambar Deresi Vadisi içinde ise yaklaşık 4.40 x 2.20 metre ölçülerinde, İvriz Kaya Anıtı ile benzer özellikler taşıyan başka bir kaya kabartması daha bulunuyor. Bu kabartmada da büyük boyutlu Tarhundas figürü karşısında dua eden Kral Varpalavas tasviri yer alıyor.