Konya Ovası’na hayat taşıyan kanal: Beyşehir’den 210 kilometrelik su yolculuğu

Konya’nın Beyşehir ilçesinde bulunan Kanal Çayı, yüzyıllardır süren su arayışının ve mühendislik çabalarının sonucu olarak Konya Ovası’na hayat veren en önemli su yollarından biri olarak dikkat çekiyor. Yaklaşık 210 kilometre uzunluğundaki kanal, Beyşehir Gölü’nün sularını sulama amacıyla Konya Ovası’na taşıyor.

TARİH BOYUNCA SÜREN SU ARAYIŞI

Beyşehir Çayı’nın Konya Ovası’na yönlendirilmesi fikri yeni değil. İlk girişimlerden biri 1819 yılında dönemin yöneticilerinden Çelik Mehmet Paşa tarafından gerçekleştirildi. Bu dönemde Suğla Gölü’ndeki düdenlerin kapatılması için çalışmalar başlatıldı.

Daha sonra 1871’de İzzet Paşa ve 1872’de Hafız Paşa Beyşehir Çayı’nı Mavi Boğaz üzerinden Konya Ovası’na akıtmayı denedi. Ancak bu girişimler başarılı olamadı.

1880’li yıllarda Kuru Kafa Mehmet Efendi tarafından Beyşehir Çayı Mavi Boğaz’a bağlandı; fakat suyun fazlalığı nedeniyle kanal kısa sürede zarar gördü.

OSMANLI DÖNEMİNDE TAMAMLANAN PROJE

Kanalın gerçek anlamda hayata geçirilmesi ise 1898-1902 yılları arasında Konya Valisi Avlonyalı Ferit Paşa döneminde gerçekleşti. Abdulhamid II’nin onayıyla bir Alman müteahhit firma ile anlaşma yapıldı. 1907’de ihalesi yapılan kanal, 1913 yılında hizmete açıldı.

Seydişehir yönünde kuzeybatı–güneydoğu doğrultusunda akan Beyşehir Çayı, Gökhüyük–Sarayköy arasında açılan kanal sayesinde Mavi Boğaz’a ulaşıyor. Mavi Boğaz’da, Pınarcık yakınlarında Çarşamba Çayı ile birleşen su, daha sonra Apa Barajı üzerinden Konya Ovası’na aktarılıyor.

SULAMA KAPASİTESİ ZAMANLA ARTTI

İlk kurulduğunda 530 bin dekar alanı sulaması planlanan kanal sayesinde ilerleyen yıllarda 1 milyon 300 bin dekar arazi sulanabilir hale geldi. Ortalama 2,79 milyar metreküp su hacmine sahip Beyşehir Gölü’nden kanal aracılığıyla başlangıçta yılda yaklaşık 150 milyon metreküp su alınırken, bu miktar zamanla artırıldı.

Ancak suyun önemli bir kısmının yol boyunca kaybolması nedeniyle Apa Barajı ve kanal sistemi bakım ve düzenleme çalışmalarına alındı. 1994 yılından bu yana kanala su verilmesi belirli bir program dahilinde gerçekleştiriliyor.

GÖLÜN İKLİM VE DOĞAYA ETKİSİ

Beyşehir bölgesi geçiş iklimine sahip. Beyşehir Gölü’nün ılımanlaştırıcı etkisi nedeniyle kışlar İç Anadolu’ya göre daha ılıman, yazlar ise daha serin ve nemli geçiyor. Göl çevresinde çam, ardıç, meşe, köknar ve sedir ormanları yer alırken, karstik kaynaklar ve göldeki adalar bölgenin dikkat çeken doğal oluşumları arasında bulunuyor.