Afyonkarahisar'da Osmanlı'dan Cumhuriyet’e uzanan yolculuk

Gedik Ahmet Paşa Camii’nin güneydoğusunda, diğer yapılara oranla daha yüksek bir teras üzerinde yer alan medrese, mimar Ayaz Ağa tarafından inşa edildi. 2 büyük, 24 küçük kubbesiyle dikdörtgen planlı yapı, Osmanlı medrese mimarisinin klasik örneklerinden biri. Batıdan girilen yapının merkezinde bir avlu bulunuyor. Avlunun iki yanında ise 7’şer hücre, bir dershane ve yazlık eyvan yer alıyor.

Revaklar beşer kubbeli olup, mermer direkler ve kemerler üzerine oturuyor. Kasnaksız ve basık şekilde inşa edilen revak ve hücre kubbeleri, sade ama etkileyici bir mimari anlayışı yansıtıyor.

EVLİYA ÇELEBİ’NİN GÖZÜNDEN TAŞ MEDRESE

Ünlü seyyah Evliya Çelebi, 17. yüzyılda kaleme aldığı Seyahatname’sinde Taş Medrese için şu ifadeleri kullanıyor:

“...ve bir medresesi var 70 hücredir. Dersamı ve talebeleri mevcuttur. Müderrisin mabeyninde payesi âli bir medresedir...”

Bu ifadeler, medresenin yalnızca mimari olarak değil, eğitim açısından da dönemin önemli kurumlarından biri olduğunu gözler önüne seriyor.

MEDRESEDEN MÜZEYE UZANAN TARİHÎ DÖNÜŞÜM

1543-1544 yıllarında "otuzlu derecede", 1565-1566 yıllarında ise "ellili derecede" bir medrese statüsüne sahip olan yapı, XX. yüzyılın başlarına kadar eğitim kurumuna ev sahipliği yaptı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında kaderi değişti; 1931 yılında müze deposu, 1933’ten 1971 yılına kadar ise Afyonkarahisar Müze Müdürlüğü olarak hizmet verdi.

Uzun yıllar atıl durumda kalan yapı, 1995-1997 yılları arasında geçirdiği restorasyonla birlikte yeniden hayat buldu. Bugün ise Türk İslam Eserleri Müzesi olarak ziyaretçilerini geçmişin izleriyle buluşturuyor.

SESSİZ TAŞLARIN ANLATTIĞI HİKÂYE

Taş Medrese, yalnızca taş işçiliğiyle değil, taşıdığı tarihî mirasla da bölgenin en kıymetli yapılarından biri. Zamanla işlevi değişse de, hâlâ ilimle, sanatla ve geçmişin derin izleriyle örülü bu yapı, Afyonkarahisar’ın kalbinde ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.